Nietrzymanie moczu
Opieka medyczna
Nietrzymanie moczu dotyka blisko 5 % populacji. Wśród kobiet w ciągu swojego życia średnio co trzecia cierpi z tego tytułu. Dolegliwości związane z nietrzymaniem moczu to problem wstydliwy i krępujący dla pacjenta. Dlatego często pierwsza wizyta u lekarza ma miejsce gdy choroba zaczyna utrudniać codzienne funkcjonowanie lub znacznie obniża komfort życia kobiety. W Polsce wynika to też po części z tego, że już na etapie zbierania danych od pacjenta brak jest w ankietach, czy kwestionariuszach właściwie ukierunkowanych pytań , przez co wytwarza się błędne koło – pacjent nie postrzega choroby gdyż nie jest o to pytany, wydaje się że i personel medyczny traktuje samo nietrzymnie moczu nie z należną uwagą.
Tymczasem na każdym etapie choroby pacjent może oczekiwać pomocy i powinien ją otrzymać Od pierwszej wizyty u lekarza do specjalistycznych badań i leczenia, pacjent z nietrzymaniem moczu wymaga kompleksowej opieki medycznej, a uwaga powinna być zwrócona ku jego indywidualnym oczekiwaniom.
Czynniki predysponujące i ryzyka nietrzymania moczu u kobiet
Już sama rasa biała predysponuje do częstszego niż u innych występowania nietrzymania moczu szczególnie wysiłkowej postaci.
Zauważalny jest wzrost częstości występowania nietrzymania moczu u kobiety których matka lub babka cierpiały z tego tytułu.
Wszelkie wrodzone nieprawidłowości w obrębie narządów moczowo-płciowych w tym przetoki.
Neurologiczne zaburzenia mózgu i rdzenia kręgowego wrodzone np, rozszczep kręgosłupa jak i choroby typu stwardnienie rozsiane , choroba Parkinsona
W śród czynników położniczo- ginekologicznych na plan pierwszy wysuwają się ciąża i poród. Występowanie choćby przejściowe, nietrzymania moczu w ciąży predysponuje do pojawienie się tego typu dolegliwości w wieku starszym tych dolegliwości chociaż, są też badania które wskazują na zmniejszenie wpływu ciąży i porodu na częstości występowania nietrzymania moczu wraz wiekiem
Wcześniejsze operacje ginekologiczne, leczenie energią promienistą u pacjentek onkologicznych.
Zaburzenia statyki narządu rodnego – czyli wypadanie macicy i pochwy, częściej u pacjentek z tego typu dolegliwościami występują problemy związane z oddawaniem moczu, a często właśnie nietrzymanie moczu jest maskowane przez objawy wypadania narządu rodnego.
Niedobór hormonów – estrogenów, dolegliwości związane z menopauzą ale też występujące u pacjentek młodszych u których występuje deficyt hormonów w przebiegu różnych chorób lub po leczeniu np. onkologicznym.
Stany zapalne powodują zaburzeniem magazynowania i oddawania moczu. Dolegliwości , które związane z są infekcjami nie pozwalają na obiektywną ocenę układu moczowo płciowego, jest to najczęstsza dodatkowa przyczyna dla której pacjent zgłasza się do lekarza po pomoc ich właściwe leczenie jest podstawa
Palenie papierosów, nadużywanie alkoholu ale też kawy i herbaty.
Nieracjonalna podaż płynów i nawyk wstrzymywanie oddawania moczu, zaparcia.
Wyciek moczu bez naszej intencji to nietrzymanie moczu
Ze względu na mechanizmy powstawania wyróżniamy następujące typy nietrzymania moczu
Wysiłkowe nietrzymanie moczu to niekontrolowany wyciek moczu podczas wzrostu ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej, który ma miejsce podczas wysiłku fizycznego, kaszlu kichania, a nawet codziennych czynności. Jest to najczęstsza postać nietrzymania moczu około 50 % pacjentów ma ten rodzaj nietrzymania moczu, najczęściej dotyka młodszych kobiet
Nietrzymanie moczu naglące to nagłe niekontrolowane oddanie moczu poprzedzone pojawiająca się tuż przed wyciekiem silną chęcią-parciem. Nagły skurcz mięśnia odpowiedzialnego za opróżnianie pecherza może być objawem zespołu nadrektywności pęcherza moczowego. Ta postać dotyka około 20 % pacjentów, szczególnie starszych. Jest to najczęstszy rodzaj nietrzymania moczu u mężczyzn
Mieszane nietrzymanie moczu to równoczesne występowanie objawów wysiłkowego i naglącego nietrzymania moczu. Ten rodzaj nietrzymania moczu występuje u około 30%
pacjentów
Rozpoznanie
Ustalenie rodzaju nietrzymania moczu rozpoczyna się już na etapie wywiadu – rozmowy z pacjentem oceny ankiety, oceny kwestionariusza mikcji, badania ogólnego i posiewu moczu. Właściwe badanie lekarskie i ginekologiczne a w zależności od wskazań ocena w usg narządu rodnego i jamy brzusznej (pęcherza, nerek) jest etapem który pozwala na postawienie rozpoznania i na zastosowanie adekwatnego leczenia.
W przypadku jeżeli nie przynosi ono oczekiwanego skutku bądź wstępne badania nie wyjaśniają przyczyny wykonuje się badania specjalistyczne takie jak ocenę zalegania moczu w pęcherzu po oddaniu moczu czy badanie urodynamiczne.
Jest to badanie określające czynność dolnych dróg moczowych, pomocne w prognozowaniu co do efektów i wyborze metody leczenia. Badanie urodynamiczne należy zawsze rozpatrywać w szerszym kontekście uwzględniając objawy, badanie kliniczne czy inne badania pomocnicze.
W szczególnych przypadkach wykonuje się badanie elektromiograficzne czyli ocenę okolicznych mięśni i nerwów poprze badanie ich czynności elektrycznej.
W badaniu dolnego odcinka układu moczowego i szukaniu przyczyn wycieku moczu znajduje zastosowanie cystoskopia – oglądanie pęcherza moczowego przy użyciu specjalnej kamery, czy urografia to jest badanie radiologiczne z użyciem kontrastu.
Leczenie
Leczenie zachowawcze opiera się na zmianie zachowania i wyrobienie nowych prozdrowotnych nawyków u pacjenta, nie stosuje się w nim żadnych lekarstw czy zabiegów operacyjnych. Koncentruje się na zmianie stylu życia, ćwiczeniach pęcherza i mięśni dna miednicy, stosowanie pesariów do pochwy czy elektryczną i magnetyczną stymulację mięsni i nerwów tej okolicy. Rehabilitacji niewłaściwe działających mięśni dna miednicy mniejszej. Może to być neuromodulacja polegająca na stymulacji właściwych włókien nerwowych odpowiedzialnych z funkcję pęcherza i okolicznych mięśni. Terapie behawioralne która ma na celu poprawę kontrole funkcjonowania pęcherza w tym oddawanie moczu wg ustalonego harmonogramu. Ukierunkowane ćwiczenia treningi mięśni dna miednicy mniejszej wykonywane w domu czy pod nadzorem fizykoterapeuty wreszcie biofeedback gdzie pacjentka widzi na ekranie monitora i słyszy efekty napinani i rozluźniania mięśni jest z wyboru.
Leczenie farmakologiczne – stosowane jest przede wszystkim w leczeniu naglącego nietrzymaniem moczu- nadreaktywności pęcherza moczowego, gdzie jest z wyboru pierwszą najbardziej skuteczną metodą leczenia.
Brak jest podobnych efektów w leczeniu farmakologicznego innych postaci nietrzymania moczu, a objawy niepożądane i przeciwwskazania użytych leków powodują że pacjenci często dyskwalifikują ta metode leczenia.
Najbardziej powszechne i dostępne z stosowanych leków to tabletki zawierające substancje antycholinergiczne jest to standard leczenia pęcherza nadrektywnego. Wspierane przez miejscowe i systemowe podawanie estrogenów u pacjentek z deficytem hormonów.
Niestety nie są to lekarstwa przez każdego pacjenta tolerowane ,u osób z problemami okulistycznymi, kardiologicznymi czy w podeszłym wieku mają ograniczone zastosowanie. Dobór i dawkę leku uzależniamy od nasilenie dolegliwości ale też od stanu ogólnego pacjenta i nasilenia wystąpienia objawów niepożądanych. Stosowanie tych leków wymaga od pacjenta regularnego nadzoru lekarskiego.
Leczenie operacyjne
Kiedy leczenie zachowawcze nie daje oczekiwanego efektu, bądź w przypadku leczenia farmakologicznego istnieją przeciwwskazania do podawania leków proponujemy leczenie specjalistyczne, chirurgiczne korekty zaburzeń w obrębie cewki pochwy i pęcherza moczowego. Metody najczęściej stosowane w leczeniu wysiłkowej i mieszanej postaci nietrzymania moczu Leczenie mieszanej postaci nietrzymania moczu dotyczy próby ustalenie który z typów nietrzymani jest wiodący i uciążliwy dla pacjenta, w zależności od tego dobieramy postępowanie wstępne które pokrywa się z analogicznym w wcześniejszych rodzajach nietrzymania moczu.
Właśnie w tym rodzaju nietrzymania moczu często wyleczenie jednej z postaci doprowadza do nasilenie objawów pozostałej
Najbardziej popularne to obecnie zabiegi z użyciem taśm – w kształcie paska- taśmy z polipropylenu czy innego materiału. Obecnie wykonywane operacje zakładają użycie materiałów z tworzyw sztucznych, wprowadzanych do organizmu najczęściej drogą przez pochwę które stanowią rodzaj rusztowania dla podparcia podtrzymania i zawieszenia cewki moczowej, pochwy i pęcherza moczowego.
Czasami operacje z polegające na podwieszeniu pochwy i pośrednio cewki moczowej przez specjalnie założone szwów wykonuje się drogą brzuszną czy laparoskopową.
Stosowania są też o strzyknięcie cewki moczowej specjalnymi substancjami które utrudniają wyciek moczu, są to metody związane z kilkoma zabiegami wykonywanym w trakcie cystoskopii( wziernikowania z pomocą kamery cewki i pęcherza moczowego ) z czasem od zabiegu efektywność tego leczenia maleje.
Istnieją też metody związane z wszczepianiem sztucznego zwieracza, obarczone są te zabiegi ryzykiem poważnych objawów niepożądanych z tego tytułu jest metoda nie z wyboru
W każdym typie nietrzymania moczu staramy się leczyć przyczynę, z tego względu błędy popełnione na etapie rozpoznania mogą w efekcie utrudnić leczenie a często spowodować nasilenie dolegliwości bądź pojawienie się nowych.
Leczenie a zarazem uzupełnienie procesu rozpoznawczego powinno być jak najbardziej zachowawcze. Przez co możemy bez zbędnych środków i nakładów a co nie jest bez znaczenie bez narażenia się na pogorszenie stanu poprawić komfort życia zarazem odpowiedzieć sobie na pytanie czy leczenie ma właściwy kierunek. Leczenie wszystkich postaci nietrzymania moczu rozpoczynamy od zmiany stylu życia przede wszystkim unikania czynników ryzyka obejmuje przyjmowanie płynów odpowiednio co do ich ilości i jakości, uregulowaniu wagi ciała, zrezygnowanie z substancji mogących podrażniać pęcherz moczowy w tym picia kawy, herbaty czy alkoholu, unikanie napojów gazowanych, palenia tytoniu. Właściwym leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych czy innych sytuacji związanych z występowaniem kaszlu czy kichania, ekstremalnych obciążeń i ćwiczeń, wprowadzenie regularnego oddawania moczu, unikanie zaparć.
Wszystkie metody badawcze i lecznicze powinny być indywidualnie omówione uwzględniając zarówno zaawansowanie choroby jak i oczekiwania pacjenta.
Wybór miejsca badania i leczenia powinien być podyktowany właściwym zapleczem technicznym z doświadczonym w tym zakresie personelem medycznym.
Nie bójmy się pytań i nie bójmy się pytać. Nietrzymanie moczu jest już problemem społecznym a będzie obejmował co raz większą liczbę osób. Starajmy się nie czynić z tego ukrytego problemu z którym zmagamy się samotnie.
Wczesne i właściwe rozpoznanie w obecnej dobie daje szansę na całkowite powodzenie leczenia , pozwalając cierpiącym kobietom żyć komfortowo i godnie.
